Loading...
Home2019-04-26T17:28:25+00:00

Wat is Mobilidata?

We hebben in Vlaanderen al een goed zicht op heel wat verplaatsingen, onder andere omdat op veel locaties nauwkeurig gemeten wordt wat er op onze wegen gebeurt. Maar omdat een aantal van die gegevens vaak op verschillende plaatsen verzameld en beheerd worden, kunnen we er nog niet mee wat we zouden willen. Of moeten. Daarnaast hebben we over sommige weggebruikers, zoals voetgangers en fietsers, momenteel gewoon te weinig informatie om hen goed te kunnen ondersteunen.

Dat verandert met Mobilidata. De komende jaren vergroten we de beschikbare mobiliteitsinformatie door meer relevante en uiteenlopende databronnen te verzamelen én beschikbaar te maken. Het resultaat? Grotere hoeveelheden snelle en kwalitatieve data over alle soorten mobiliteit. Hiermee kunnen beleidsmakers, ondernemers, overheden, inwoners en app-bouwers  aan de slag om het verkeer vlotter, duurzamer, comfortabeler en veiliger te maken voor alle deelnemers.

Waarom zet Vlaanderen hier extra op in?

Mobiliteit is een thema waarover graag en gretig gedebatteerd wordt. En dat is logisch, want het is een tweesnijdend zwaard. Aan de ene kant maakt een sterke mobiliteit economische en maatschappelijke stabiliteit en groei mogelijk. Maar anderzijds ligt de kost ervan hoog, zowel financieel als maatschappelijk:  in 2017 bijvoorbeeld vielen meer dan 300 doden op onze wegen, namen de files met de helft toe en groeide de uitstoot van vuile lucht.

Die problemen moeten we aanpakken.

Aan energie en wilskracht om daaraan te werken, ontbreekt het burgers, onderzoekers en overheid doorgaans niet. De jongste jaren kwamen er ook steeds meer en betere instrumenten ter beschikking die een nieuw momentum aan duurzame mobiliteit kunnen geven. Maar we merken dat het ware potentieel hiervan nog niet bereikt is of dat deze instrumenten een bijkomende impuls kunnen gebruiken. En net dat wil de Vlaamse overheid bereiken met geconnecteerde en slimme data. Met Mobilidata bouwt ze verder aan digitale fundamenten waar dienstverleners en ontwikkelaars van mobiele applicaties en systemen mee aan de slag kunnen. Door de data kwaliteitsvol en maximaal vrij beschikbaar te maken, vergroten we bovendien de impact ervan.

Wat willen we bereiken?

Onze gezamenlijke mobiliteit is sterk afhankelijk van de individuele keuzes die we elke dag maken. Neem ik de trein? Ga ik nu naar de supermarkt of zaterdagochtend? Parkeer ik mijn wagen op straat, ondergronds of op een park & ride? Koop ik online? Wandel ik een eindje of neem ik de bus? Gaan we uit eten of blijven we gewoon thuis?  Al die keuzes baseren we onder andere op beschikbare informatie: kan ik er de batterij van mijn elektrische fiets opladen? Is het druk op de weg? Regent het? Waar is een beveiligde fietsenstalling? Wanneer komt de volgende bus? Heeft het restaurant een parking? Hoeveel kost leveren aan huis?

Cooperative, Intelligente Transport Systemen (“C-ITS”) zorgen voor het verzamelen en uitwisselen van de gegevens die we gebruiken om onze keuzes te maken. Bovendien voorzien ze in de uitwisseling van informatie die ons tijdens onze verplaatsing ondersteunt: is er ergens een ongeval gebeurd? Wat is de geldende snelheidslimiet? Gaat het sneeuwen? De bekendste toepassingen die al bestaan zijn navigatie-apps die zich baseren op onder andere de locatie en meldingen van andere gebruikers, adaptieve cruise control die rekening houdt met je voorligger, maar ook sommige routeplanners die rekening houden met calamiteiten op het openbaar vervoersnet. Maar er zijn er nog heel veel andere toepassingen op komst: verkeerslichten die aangeven hoe snel je kunt rijden om niet voor het rood te staan, wegen die je automatisch verwittigen als verderop mensen aan het werken zijn of veel sneller groen voor voetgangers en fietsers als het regent.

Cruciaal voor die C-ITS toepassingen (en de technologie die er bovenop gebouwd wordt, zoals zelfrijdende voertuigen), is dat ze alleen écht goed werken als ze kunnen terugvallen op betrouwbare, snelle en kwalitatief hoogstaande data. En die verzamelen we met Mobilidata op een structurele, coherente en bruikbare manier. De anonieme mobiliteitsinformatie van weggebruikers, infrastructuur, voertuigen, apps en overheidssystemen wordt op één punt samengebracht en beschikbaar gemaakt voor toepassingen die de mobiliteit in de regio veiliger, vlotter, duurzamer en comfortabeler maken. En dit niet enkel voor de automobilist, maar voor élke weggebruiker.

Wie ligt aan de basis van het Mobilidata programma?

In het programma Mobilidata van de Vlaamse overheid werken verschillende Vlaamse instanties intens samen aan het verder realiseren van die doelstellingen voor alle verkeersdeelnemers en transportmiddelen:

  • het Departement Mobiliteit en Openbare Werken (MOW),

  • het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV),

  • het Departement Economie, Wetenschap en Innovatie (EWI),

  • het Vlaams Verkeerscentrum (VVC) en

  • het Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO)

bundelen de krachten, en worden daarbij ondersteund door imec vzw.

Het totale budget bedraagt 29 miljoen euro voor 5 jaar, waarvan een significant deel door het Agentschap Wegen en Verkeer openbaar zal worden aanbesteed.

  • Lees hier de beslissing van de Vlaamse Regering over Mobilidata van 23 november 2018

  • Lees hier het verslag van de plenaire vergadering van het Vlaamse Parlement van 28 november 2018 , met een actuele vraag omtrent Mobilidata

Situering Mobilidata

Op 7 juli 2017 keurde de Vlaamse Regering de startnota voor transitieprioriteit ‘Vlot en veilig mobiliteitssysteem‘ goed. Met de transitie wil de Vlaamse Regering een duurzaam, veilig, intelligent en multimodaal mobiliteits- en logistiek systeem realiseren dat het maatschappelijke en economische functioneren van de samenleving ondersteunt. De startnota sluit aan bij de nota Visie2050, de langetermijnstrategie voor Vlaanderen, die de Vlaamse Regering in maart 2016 heeft voorgesteld. Die strategie richt zich op het creëren van welvaart en welzijn op een slimme, innovatieve en duurzame manier in een sociaal, open, veerkrachtig en internationaal Vlaanderen, waarin iedereen meetelt. Er werden zeven transitieprioriteiten bepaald die noodzakelijk zijn om een omslag richting 2050 te maken. De transities zijn structurele veranderingen met een grote impact op de samenleving. Per transitieprioriteit wordt een startnota met een plan van aanpak opgemaakt.

Mobiliteit is één van de grootste drijfveren voor het behouden en versterken van individuele levenskwaliteit, sociale evolutie en economische stabiliteit. De meeste publieke en private actoren erkennen dit en steeds meer publieke en private middelen worden efficiënter ingezet binnen de mobiliteitssector. De technologische vooruitgang in de mobiliteitssector maakt dan ook grote sprongen en nieuwe ontwikkelingen volgen elkaar steeds sneller op.

Tegelijkertijd worden steeds scherpe mobiliteitsdoelstellingen opgesteld: bereikbaarheid waarborgen, mobiliteit waarborgen, verkeersonveiligheid terugdringen, leefbaarheid verhogen en schade aan milieu en natuur terugdringen.

Eén van de grootste evoluties van de jongste jaren en die we in het komende decennium voorzien, is de toename van het gebruik van allerhande data om verkeer veiliger, efficiënter en duurzamer te laten verlopen. Er zijn tal van ondersteunende applicaties beschikbaar voor voetgangers, fietsers, automobilisten en gebruikers van openbaar vervoer. Daarnaast zullen ook doelgroepen die voorheen vaak vergeten werden, zoals de ouder wordende bevolking of personen met een handicap steeds vaker en beter worden geholpen.

Coöperatieve Intelligente Transport Systemen, kortweg C-ITS, spelen hierin een belangrijke rol. We spreken van C-ITS wanneer geconnecteerde mobiliteitsdeelnemers en/of wegkantinfrastructuur in zekere mate samenwerken of informatie uitwisselen. Denk bijvoorbeeld aan communicatie tussen ‘communities’ die eenzelfde navigatieapp gebruiken, maar ook aan communicatie met wegkantinfrastructuur zoals verkeerslichten, digitale informatieborden boven de weg, enz. Niet alleen wordt de hoeveelheid van dergelijke interacties met de dag groter, de kwaliteit en impact van C-ITS toepassingen wordt potentieel ook steeds groter.

Door de enorme toename van sensoren die data verzamelen het razendsnel uitwisselen van informatie worden heel wat nieuwe C-ITS toepassingen mogelijk die onder andere de veiligheid, doorstroming en duurzaamheid van mobiliteit ten goede kunnen komen.  Dit is een zeer belangrijke evolutie, en kan een zeer waardevolle en kost-efficiënte toevoeging vormen aan reeds geplande maatregelen zoals de huidige, of verwachte, grote infrastructuurprojecten in Vlaanderen.

We verwachten dan ook dat C-ITS in de toekomst een zeer waardevolle bijdrage zal leveren aan mobiliteit en de daaraan verbonden maatschappelijke en economische effecten. In pilootprojecten werden al uiteenlopende toepassingen uitgetest. Denk bijvoorbeeld aan waarschuwingen aan chauffeurs bij stilstaande voertuigen of file-staarten, meer groen voor fietsers als het regent of applicaties die je de juiste snelheid adviseren zodat je altijd voorbij een groen licht kunt rijden. Deze pilootprojecten hebben aangetoond dat de onderliggende infrastructuur en technologie voldoende ontwikkeld zijn om de opschaling en uitrol binnen een bredere context te rechtvaardigen.

Technologie kan een enorme boost geven aan het realiseren van de maatschappelijke mobiliteitsdoelstellingen. In verschillende Europese lidstaten wordt deze kaart al volop getrokken. Zo werken Noorwegen, Finland, Zweden en Denemarken nauw samen aan C-ITS technologie in de projecten NordicWay en NordicWay2. Spanje heeft recent een eigen C-ITS dienstverlening publiek aanbesteed onder de werktitel Plataforma DGT 3.0. Maar meest van al springt het initiatief ‘Talking Traffic’ in Nederland in het oog. De Nederlandse activiteiten begonnen met een grondige studie binnen het programma ‘Beter Benutten’ waarbij de beleidsdoelstellingen uitgelicht werden die door middel van technologie (versneld) gerealiseerd zouden kunnen worden. De desbetreffende C-ITS use cases werden vervolgens als kapstok gebruikt bij het oprichten van het ‘Innovation Partnership Talking Traffic’ waarin de markt samen met de overheid toewerkt naar de realisatie van de uit te werken use cases. Deze realisatie richt zich uitdrukkelijk niet op een pilot, maar op een grootschalige commerciële uitrol. Als gevolg hiervan worden deze in Talking Traffic ontwikkelde C-ITS toepassingen vandaag door meer dan een miljoen mensen actief gebruikt.

Ook in Vlaanderen kunnen technologie en C-ITS bijdragen aan het realiseren van de mobiliteitsdoelstellingen. De hoofddoelstelling van het programma Mobilidata is om in Vlaanderen dergelijke technologie uit te gaan rollen op grote schaal. Deze technologie zal zich richten op vier pijlers:

  • Grootschalige uitrol van C-ITS applicaties waarbij verkeerslichten via de cloud samenwerken met elkaar en de weggebruikers rondom hen.

  • Grootschalige uitrol van C-ITS applicaties waarbij weggebruikers de voor hen relevante informatie op maat aangereikt krijgen tijdens hun verplaatsing. Dit geldt in beide richtingen: deze weggebruikers genereren ook nieuwe data (automatisch en/of manueel) die op zich terug bijdraagt tot een rijker informatie-ecosysteem.

  • Uitrol van beleidsondersteunende toepassingen.

  • Onderzoek en ontwikkeling van ‘next generation’ use cases op vlak van slimme mobiliteit. Dit zijn probleemstellingen of toepassingsgebieden waar nog geen kant-en-klare oplossingen voor bestaan. Een voorbeeld hiervan is extra bescherming en betere dienstverlening voor voetgangers, fietsers en personen met een handicap aan kruispunten, of de verdere begeleiding van verkeer rond havens via zogenaamde ‘truck guidance’.

Uiteraard kan een dergelijke uitrol niet van vandaag op morgen. Enkel een gepaste analyse kan ervoor zorgen dat Mobilidata specifieke toepassingen uitrolt die het meeste beantwoorden aan de lokale, Vlaamse behoeften. Daarnaast is het een vanzelfsprekende wens om de publieke investeringen die horen bij dergelijk uitroltraject op duurzame wijze te organiseren. Het is belangrijk dat in Vlaanderen een volwaardig C-ITS ecosysteem ontstaat dat deze applicaties op gezonde commerciële basis naar de weggebruiker kan brengen, zonder dat de overheid voor eeuwig als opdrachtgever verantwoordelijk wordt geacht voor de volledige kosten die komen met de aanlevering van deze C-ITS diensten. Andere vormen van publiek-privaat samenwerken kunnen hiervoor aangewezen zijn. Niet elke vorm van innovatief aanbesteden of publiek-privaat samenwerken ondersteunt deze eisen. Daarom wordt Mobilidata georganiseerd als een programma, waarbinnen meerdere projecten zullen worden uitgevoerd, elk met hun specifieke doelen, betrokken partners en gepaste vorm van publiek-privaat samenwerken.

Dit programma legt het kader vast waarin de overheidskant van dit samenwerkingsverband georganiseerd zal worden en hoe deze publieke sector in dialoog met de markt zal komen tot de feitelijke opzet én uitvoering van het uiteindelijke Programma Mobilidata. Veel aandacht werd dan ook besteed aan de inclusie van alle nodige publieke stakeholders. Deze inspanningen misten hun doel niet: dit programma wordt namelijk gezamenlijk opgesteld en onderschreven door het kabinet en departement Mobiliteit en Openbare Werken (MOW), het kabinet en departement Economie, Wetenschap & Innovatie (EWI), het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV), het Agentschap Innoveren & Ondernemen (VLAIO) en het onderzoekscentrum imec vzw.

Partners

Partner of deelnemer worden? Graag!

De deelnemende overheidspartners en instellingen hebben de eerste krijtlijnen voor het verloop van het programma uitgetekend. Daarin is veel ruimte voorzien voor samenwerkingen met geïnteresseerde inwoners, innovatieve onderzoekers, start-ups en bedrijven, mobiliteitsexperts, app-ontwikkelaars, …

Hiervoor worden heel wat verschillende samenwerkingsvormen voorzien, het leeuwendeel van het projectbudget zal hiervoor worden ingezet. Deze samenwerkingen zullen afhankelijk van de noden op verschillende wijzen worden ingericht. Hierbij wordt gedacht aan klassieke aanbestedingen, innovation-partnerships, pre-commercial procurements, publiek-private samenwerkingen, bredere consultaties, etc.

Informatiesessie Mobilidata

Op 21 februari 2019 organiseerden AWV, MOV, EWI, VVC, VLAIO en imec een open informatiesessie voor alle geïnteresseerde partijen waarbij de inhoud van het programma en voorziene interacties werden toegelicht. De inhoudelijke presentaties zijn hieronder beschikbaar:

Meer info en registratie

Laat hier alvast uw gegevens achter om op de hoogte te blijven van mogelijke samenwerkingen, updates, infosessies en events:

Met vragen kan u terecht bij info@mobilidata.be